کابل ناتهـ، Kabulnath

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Deutsch
هـــنـــدو  گذر
آرشيف صفحات اول
همدلان کابل ناتهـ

دريچهء تماس
دروازهء کابل

 

 

 

 
 
   
وقتی واقعه به ساحت داستان ورود می شود
نگاهی به رمانی "از هرات تا تهران"
 اثری محسن نکومنش فرد !

اندیشه شاهی
 
 


عنوان فرعی کتاب "از هرات تا تهران" محتوانی اصلی ان را نشان میدهد: کتابی است در شاخه روانشناسی اجتماعی ، که در آن موضوع " انحراف اجتماعی و برچسب زنی که معشوق اش گم کرده و بلاخره فرهنگ و ظلم" به طور ویژه توضیح داده شده است . در این کتاب برای افردی که هویت اجتماعیشان به دلیل یک مهاجر از قبیل زخم جسمی و روحی , رفتاری یا اخلاقی تخریب شده چاره اندیشی می شود و موقعیت این افراد در جامعه مشخص و با مبانی جامعه شناختی معرفی می شود .
"از هرات تا تهران" اثری از محسن نکومنش.ِ یک اثری کاملا مختلف و خیلی ها پر محتوا و این طور رمان ها که نگاه تازه ایست به یک سرنوشت گذشته ء کهن که سالهاست گذشته اما امروز با دستان طلایی باز نویسی میشود و این نه تنها تلاش یک نویسنده را بیان میکند بل احساست و توجه را بیشتر ملاحظه میکند. اولین چیزی که از شنیدن نام این اثر به آذهان خطور میکند گونه ء ریالیسم جادویی است که نویسنده این اثر خیلی به خوبی توانسته برای دفاع از ان دلایل بسیار ادبی.. فلسفی و حتی بومی ارایه کرده اند که البته پرداختن به ان در این مختصر نمی گنجد.
برسیم به دو مقوله ی فرم و محتوای رمان "از هرات تا تهران". فرم روایت رمان بر اساس تکنیک فلاش بک یا برگشت به گذشته اتفاق می افتد. فصل استارت رمان بازنگری و دیگر اندیشیدن است یعنی ریالیسم که نیروهای گردان و قهرمان رمان آغاز می گردد. داشتن طرح سنجیده و تراشیده از خصوصیات داستان است و می توان آن را مهمترین شاخصه ی این اثر محسوب کرد. روی رمان ماجرا محور و رمان بی طرح و پیرینگ نظرات زیادی وجود دارد. نویسنده بر برتری دادن یکی بر دیگری . اما به نظر چیزی که بیش از همه اهمین دارد این است که در روزگار ما داستانی که طرح مشخصی ندارد قابلیت های بیشتری دارد برای نزدیک شدن به رمان مدرن... درحالیکه اثر داستان قصه ی محور خودش را به رمان کلاسیک نزدیک میکند. البته نباید ناگفته گذاشت که این رمان و این اثر البته بهتر است است بگم "از هرات تا تهران" این رمان تاکید و روی ویژگی ماجرا محور بودن بر میگردد به سالهای 1940 یعنی قبل از پیدایش رمان مدرن. ...
رمان "از هرات تا تهران" موضوع پر جاذبه انتخاب شده است. روایت دشوار از گره های داستانی است که شرایط را فرا روی ما قرار میدهد که ما با تلفیقی از رویه های ناتورالیستی و ریالیستی روبرو میشویم البته این شیوه رایج نیست اما در این رمان موقعیت های داستانی برای یک آینده ی قابل درک بوده و و خواهد بود و از باورپذیری خوبی برخوردارند.
ساخت رمان نیز از رابطه ی مدلول و برخودرا است و همچنین از نشانه های بهره می برد که مفهومی محوری به کار داده است. نویسنده میخواهد سرنوشت خودش که مهاجر بوده و یا است در کشور سوید و دیگر مهاجرین که مهاجر شدند و بویژه افغانستانی های مهاجر توی ایران و ظلم ستم وووو.... و اینجاست که موضوعی اصلی رمان ساده تر میشه و این گونه رویه های جز فرهنگ شمرده میشود. این همه را وقتی خواهیم درک کرد که زمانی سفر خواهیم کرد و زمانی که ما هم مهاجر شمرده خواهیم شد.

از ديد روانشناسي فردي ام , موضوع اين رمان زندگي پر فراز و نشيب و عصيان آميز مردم افغانستانی ماجراجو در تهران و هدف های بی پایان ایشان ,که بي آينده وناراضي از شرايط زندگي خود به نام "امید" نفس میکشند. به دلايل مختلف روانشناسانه, باعث بروز آشوبي بزرگ مي شود و شهركي را به خاك و خون مي كشد.
از ديد روانشناسي اجتماعي, موضوع اين رمان " پیکره اجتماع ما همچون اندامواره ای بیمار نیازمند طبیبانی دلسوز و حاذق است و این طبیبان که دردها را کشف کرده و مجاهدانه در راه درمان آن تلاش میکنند همان جامعه شناسانند. در حال حاضر جامعه ایران بیشتر از هر دوره ی دیگری نیازمند جامعه شناسی دقیق و علمی است تا از این رهگذر مقداری هرچند ناچیز از آلام تحمیل شده به پیکره ی اجتماع خویش را التیام بخشد ".
به ديگر بيان, رمان « از هرات تا تهران» داستان زندگي يك زنی "افغانستانی" که معشوق اش را در جنگ های افغانستان گم کرده است .... و اینجاست که نویسنده نه تنها یک درد را به واژه های زیبا مبدل میکند بل یک "زندگی" و یا هم سرنوشت هر نسان این دنیا رابیان میکند.
اقای نکومنش در رمانِی "از هرات تا تهران" کنایه‌هایی‌ به تیوری ناسیونالیسمِ ایرانی‌ ها هم میزند و به این متعقد است که زنان ایران بیشتر از زنان اروپا حقوق شان رعایت میشود.
رمان « از هرات تا تهران » صحنه ي حضور و ميدان عمل انواع و اقسام آدم هاي زنده, اثرگذار ويكتا است كه هر يك كاراكتر و شخصيت منحصر به فرد خود را دارد و متمايز از ديگران است. اغلب اين افراد به نوعي در ارتباط با رمان هستند.

رمان « از هرات تا تهران » با زاويه ي ديد داناي كل نگاشته شده كه در اغلب بخش هاي آن زاويه ي ديد غالب زاويه ديد داناي كل محدود است و راوي مجازي داستان از ديد نویسنده به حوادث نگاه مي كند و ماجراهاي داستان را روايت مي كند. پيشرفت داستان در زمان حال خطي است كه با وقفه هاي چند ساله همراه است.

توصيف ها و تصوير سازي هاي محسن نکومنش فرد در پنج فصل اول رمان « از هرات تا تهران » واقع گرايانه , هنرمندانه , زيركانه , زيبا و دل نشين است و با خواندن اين پنج فصل به روشني مي توان ابهت و عظمت دروغين و شكوه و جلال ساختگي زندگی ها و تصاویر ها را تجسم و تصور كرد و آن را محصول عقب ماندگي ذهني و رشد نيافتگي روحي عوام الناس,و رشد غير عادي و افسانه هاي ساخته و پرداخته ي ذهن خيال پرداز و حقه باز متوليان نسل و مردم شايعه پراكن دانست و به نقش سود جويانه كساني چون محسن نکومنش فرد در رونق گرفتن كار و بازارچنین رمان پي برد كه هدف از آن بيشتر بهره برداري به نفع خودشان و در جهت پيش برد مقاصد و اغراض شخصي شان بوده است. در حقيقت رمان هيچ چيز مقدسي ندارد و داستان بي خاصيتي بيش نيست و تمام آنچه از تقدس و معجزآفريني به آن نسبت داده شده و در باور مردم زود باور و ساده لوح ريشه دوانده محصول رندي دغلبازاني است كه آن را نان داني كرده و از آن به عنوان حربه اي براي كسب قدرت و ثروت و منزلت استفاده كرده اند. کوشش میکنم موفق باشم.

نکته دیگری که دربار"از هرات تا تهران" گفتنی است، ساختن فضاها و تصویرهایی از شهر است. رمان به نحوی، نزدیک به یک متن جغرافیایی می‌شود. در بسیاری از فصل‌ها بخصوص جاهایی که شخصیت‌ها و فضاهای شهری هستند، ما با رویکردی نزدیک به رمان جغرافیایی روبرو هستیم. در بسیاری از مقاطع، تصویرسازی نویسنده از شهر بسیار روشن و لمس‌کردنی است. کوچه‌ها، خیابان‌ها و ، آنقدر با ظرافت توصیف شده‌اند که به‌راحتی می‌توان تمام آنها را لمس کرد و با آنها احساس آشنایی و نزدیکی داشت. انگار می‌توان در تمام آن کوچه‌ها قدم زد و از کنار همه آن مغازه‌ها گذشت. نزدیک شدن به چنین فضاهای شهری، برای خواننده‌ای که تجربه زیستی در چنین شهرهایی را ندارد، بسیار جذاب و تازه است. نویسنده فضاهای عینی را به نحوی پیش رویمان می‌گذارد که می‌توان تمام آن فضاها را درک کرد، بی‌هیچ کم و کاستی.
فضاسازی در این رمان، جدای از اینکه به‌نفع روایت در جریان است، به‌خودی خود می‌تواند مستقل عمل کند. هیچ‌گاه این فضاها، صرفا برای توصیف‌های رمان به کار گرفته نشده‌اند، بلکه تمام این ترفندها در فضاهاسازی در جهت مستقیم روایت متن بوده‌اند. ساختن این وجه از فضاها در داستان نهایتا به این امر ختم می‌شود که راوی در عین حال که درصدد روایت حکایت اصلی و بنیادی رمان است، سویه‌ای از رمان شهری یا جغرافیایی را نیز می‌سازد؛ سویه‌ای که با توجه به آن فضاهای منحصر به فرد، جذاب هم هست. ما شاهد آن نیستیم که این فضاها به متن تحمیل شده باشند. اصلا‌ حسن کار هم در همین جاست. اگر قرار نویسنده بر این بود که فضاهای ساخته‌‌شده در متن را براساس این پیش ذهنیت که رمانی شهری پیش رو دارد ساخته می‌شد، آنگاه نمی‌توانستیم به این امر قائل شویم که روایت متن تا انتها کلا‌میت بوده است.
"از هرات تا تهران"رمانی است از یک نویسنده معاصرایرانی ؛ نویسنده‌ای نزدیک به ما. به نظر می‌رسد که چنین آثاری از چند وجه قابل بررسی است. یکی اینکه امروزه آثار نویسندگان همسایه ما کمتر از نویسندگان اروپایی ترجمه می‌شود، در حالی که بنا بر شرایط زیستی و جغرافیایی، این نویسندگان همسایه دارای تشابهات بیشتری با ما هستند.
به این ترتیب و از این طریق خواننده بدیهی بودن واقعت را می پذیرد. رویکردی که بیش از گذارش کردن وقایع تاثیر و تاثر دارد به نظرم نگارنده ی نوعی واسازی در متن وجود دارد که همه چیز را به هم میریزد و سپس حول یک محور مرکزی ان را شکل و انسجام می بخشد. رمانی "از هرات تا تهران" از این جهت که واقعتی مهجور مانده از اجتماع را در قالب یک اثر ادبی بیان میکند قابل تحسین است.

ممنون شما اقا محسن نکومنش فرد که با چنین رمان سرنوشت مان را بیان کرده.
اندیشه شاهی قریزستان.
 

 

بالا

دروازهً کابل

 

شمارهء مسلسل   ۱۶۵    سال       هشـــــــــتم         حمل    ۱۳٩۱   هجری خورشیدی         ٠۱ اپریل      ٢٠۱٢ عیسوی